">

اقتصادی

هم اندیشی « انتخابات و اقتصاد » با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران اقتصادی کشور

نشست هم اندیشی با موضوع اقتصاد و انتخابات با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران اقتصادی کشور....

8 ژانویه 2020 13:20

انتخابات و اقتصاد

مقدمه:

در پاییز ۱۳۹۸ نشست تخصصی با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران اقتصادی کشور در سایت راهبرد ملی با موضوع « انتخابات و اقتصاد » برگزار گردید. متن پیش رو جمع بندی و خلاصه اظهارات در این نشست است.

********

"<yoastmark

در ابتدای این نشست دبیر جلسه با اشاره به نقش و تأثیر انتخابات بر روی اقتصاد و همچنین اثر بخشی مسائل اقتصادی بر انتخابات به عنوان موضوع اصلی، بحث جلسه را مطالبی از قبیل اینکه فضای انتخاباتی چه تأثیری بر فضای اقتصادی می گذارد و فضای اقتصادی و شرایط اقتصادی کشور تا چه میزانی می تواند در روند انتخابات اثرگذار باشد را مطرح نمودند، سپس حاضرین در جلسه نظرات و دیدگاه های خود را به شرح زیر بیان داشتند:

رفتار انتخاباتی مردم، رقابت های انتخاباتی، ویژگی های لازم برای کاندیداهایی که در انتخابات شرکت می کنند و شعارهایی که می دهند و کلاً تاثیر اقتصاد و مسائل اقتصادی بر جریان انتخابات از جمله مباحثی است که مورد کنکاش قرار خواهیم داد.

بدون شک نتیجه بحث ما پیرامون این موضوع، ارائه پیشنهاداتی خواهد بود به نهادهای دخیل در پروسه انتخابات، اعم از نهاد های سیاسی، امنیتی، فرهنگی، احزاب و همچنین فعالان عرصه سیاسی و اقتصادی.

بدیهی است که در این رابطه تاکید بیشتر روی نقش و وظائف نهادهای تصمیم‌ساز و تصمیم گیر اقتصادی در آستانه انتخابات است. یعنی  چه هشدارها و تذکراتی را باید ارائه شود، چه راهکارهایی می تواند تسهیل کننده امور در روند انتخابات باشد.

نکته بعدی این است که در جریان انتخابات، دشمنان و کشورهای متخاصم چه حرکت هایی را برای اثرگذاری بر رفتار انتخاباتی مردم انجام می دهند.

از مقوله اقتصاد چگونه برای اثر گذاری بر انتخابات استفاده خواهند کرد. بنابر این باید کجاها را حواس جمع باشد، که مستمسکی برای موج سواری دشمن در عرصه اقتصاد و مسائل اقتصا دی ایجاد نشود.

انتخابات و اقتصاد

در این رابطه می توانیم یک نگاهی داشته باشیم به نقش و تأثیرات اقتصاد در انتخابات کشورهای دیگر و در واقع فرصت ها و تهدیدهایی که از بُعد اقتصاد می تواند در ارتباط با انتخابات مطرح باشد. باید دقت شود به منظور جلوگیری از سوء استفاده دشمن از مشکلات اقتصادی، چه در عرصه تصمیم گیری و چه در عرصه های اجرایی فرصت سازی نشود. باید  به تهدیدها و فرصت های اقتصادی در آستانه انتخابات توجه کرد.

یکی از نکات مهم مخصوصا در عرصه انتخابات، اعتماد آفرینی است. در واقع، امروز یکی از درمان های اصلی جامعه اعتماد سازی است. به عبارتی، بی اعتمادی یکی از مسائلی است که نه فقط در عرصه اقتصاد، بلکه در عرصه های مختلف آثار منفی خودش را دارد.

لذا در این مقطع،  باید به این نکته توجه کرد که در این فاصله زمانی باقی مانده تا انتخابات، مسائل اقتصادی به چه صورت و در چه قالب هایی می تواند در اعتماد آفرینی در سطح جامعه منتج شده و مشارکت فعال در انتخابات را موجب شود. واقعیت این است که همیشه وضعیت اقتصادی مردم در مقطع زمانی باقی مانده تا انتخابات نقش بسیار مهمی در ایجاد انگیزه یا عدم انگیزه مردم جهت مشارکت در انتخابات دارد. حالا این انتخابات چه ریاست جمهوری باشد، چه انتخابات مجلس.

انتخابات و اقتصاد

مسائلی مانند تورم، بیکاری، و سایر چالش های اقتصادی، اگر چه در این مقدار زمان باقی مانده تا انتخابات، امکان حل همه مشکلات وجود ندارد، ولی باید تلاش شود تصویری از وضعیت اقتصادی در آستانه انتخابات در ذهن رأی دهندگان شکل بگیرد که مثبت و به آنها انگیزه مشارکت فعال در انتخابات را بدهد.

خلاصه کلام اینکه در انتخابات بحث انگیزه وجود دارد، این اقتصاد، کجای این انگیزه قرار دارد. یعنی چه کارهای اقتصادی، چه حرکت های اقتصادی، چه تصمیمات اقتصادی می تواند افزایش انگیزه را به دنبال داشته باشد و کدام ها می تواند انگیزه را کم بکند.

اقتصاد در مقوله انتخابات در بحث رقابت ها در بحث تبلیغات، و….. چه تأثیری می تواند روی انگیزه مردم برای حضور در انتخابات داشته باشد. این مسائل اقتصادی تاچه حدی می تواند دامن بزند به شعارهای اقتصادی.

یعنی چقدر از شعارها ماهیت اقتصادی خواهد داشت. چقدر این شعارهای اقتصادی واقعی و قابل اجرا و چقدرش عوام فریبی خواهد بود. چقدر شعارها و وعده های ظاهری و بی پشتوانه اقتصادی می تواند به بی اعتمادی مردم دامن بزند. چقدر ضرورت دارد که در خصوص صلاحیت های علمی و تخصصی اقتصادی کاندیداها در کنار صلاحیت های عمومی حساسیت و توجه داشته باشیم. یک فرد ممکن است آدم بسیار خوبی باشد، ولی نتواند در این برهه حساس نقش موثری در مجلس ایفاء نماید.

در شرایط حساس اقتصادی کنونی در کنار صلاحیت های عمومی و انقلابی کاندیداها بایستی به توانمندی آنها در جهت حل مشکلات اقتصادی کشور نیز توجه شود، افرادی که بتوانند مسائل و مشکلات اقتصادی کشور را حل کنند.

نهاد انتخابات، می تواند ریشه در بسیاری از مسائل دیگر داشته باشد. نهاد انتخابات می تواند حکمرانی در عرصه های مختلف ایجاد کند. در اقتصاد و سیاست، ادبیاتی تحت عنوان حکمرانی خوب مطرح می شود.

انتخابات و اقتصاد

انتخابات یکی از وظایف اصلیش این است که بتواند حکمران را از مجموعه افراد این جامعه، از مجموعه نخبگان این جامعه، از مجموع کسانی که می توانند حکمرانی خوب بکنند، گزینش کند.

باید توجه شود اگر می خواهیم شرایط اقتصادی را به سمت شرایط ایده آل تغییر دهیم، یا اگر می خواهیم در شرایط سیاسی تغییری ایجاد نماییم، ایجاد شرایط اقتصادی، شرایط سیاسی، شرایط اجتماعی و شرایط فرهنگی مطلوب منوط به این است که حکمرانی که از صندوق در می آید ویژگی های یک حکمران خوب را داشته باشد.

انتخابات و اقتصاد

پس نهاد انتخابات می تواند فضای فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، مدیریتی و اجتماعی را تحت تأثیر خودش قرار بدهد.

انتخابات اگر هدفش این است که حکمرانانی را برگزیند که بتواند عرصه های مختلف را تحت تأثیر قرار بدهد، باید آن حکمرانان حاوی یک سری ویژگی هایی باشند. آن ویژگی ها چیست؟

معمولاً وقتی گذشت زمان را نگاه می کنیم متوجه می شویم احزاب، گروه ها و تشکل ها، این نکته را خیلی وقت ها در آن غفلت کرده اند.

اگر کسی نقش حکمرانی را نمی تواند ایفا بکند، آیا مردم در انتخابات باید او را به عنوان حکمران خوب گزینش کنند؟

مردم کسانی را باید انتخاب کنند که مصداق حکمران خوب باشند که بتوانند آن حکمرانان در مدیریت شهری یا مدیریت بخشی و کلان به لحاظ اقتصادی، نتایجی را که می خواهیم در واقعیت ایجاد کنند. پس این یک موضوع بسیار مهم است که فعالان انتخاباتی وقتی می خواهند لیست بدهند، باید دقت کنند که لیست چگونه تنظیم می شود؟

انتخابات و اقتصاد

یعنی لیست را بر اساس وظیفه ایی در آینده به عنوان حکمران به آنان سپرده می شود تهیه کنند. مثلا برای حیطه مجلس، شورای شهر، ریاست جمهوری و… هر کدام ویژگی های خاص خودش را لازم دارد.

در اقتصاد معمولاً الگوی مطلوب را می توانیم ترسیم کنیم. مثلاً می گویند اقتصاد مطلوب چیست؟ می گویند اقتصادی که در آن انحصار نباشد. اقتصادی که در آن رانت نباشد، اقتصادی که در آن پول اگر یک ابزار است این پول رها نشود. یعنی ما پول را خلقش نکنیم.

پول یک آیتم است در اقتصاد. اگر شما مدیریتش نکنی، بعضی وقتها مثل سیل است که می زند و تخریب می کند. پس پول باید یک چیزی باشد که شما بتوانید رویش مدیریت لازم را داشته باشید. در عین حالی که وسیله مبادله است، در عین حالی که ابزاری است برای سیاست گذاری، در همان حال وسیله ایی برای سنجش ارزش است، و در عین حال می تواند در اقتصاد، تحرک ایجاد کند، ولی باید توجه داشته باشیم همین پول اگر خوب مدیریت نشود، شرایط اقتصادی را تخریب می کند.

مثلاً می گفتند اقتصاد کمونیستی نسبت به اقتصاد لیبرالیستی وضعیتش چیست؟

انتخابات و اقتصاد

گفته می شد؛ اقتصاد لیبرالیستی یک مقوله ای بنام آزادی اقتصادی در داخل آن دارد که رهاست. یعنی هرکسی متناسب با آن منافعی که دارد، دنبال منافع خودش می رود تا به آن منافع برسد.

بعد از یک مدتی آمدند گفتند؛ این که ما می گوییم آزادی اقتصادی، اصلاً آزادی به آن معنا که بدون نظارت باشد، وجود ندارد. به خاطر اینکه از ۱۸۸۰ تا ۱۹۳۰ آزادی اقتصادی یک مشکلاتی را برای جوامع ایجاد کرد. اینجاست که شما ملاحظه می کنید سال های ۱۹۳۰ به این طرف، اصلاً به مقوله آزادی اقتصادی یک نگاه دیگری شد.

گفتند؛ آزادی اقتصادی معنی ندارد. نهادی را تعریف کردند به نام دولت. گفتند؛ این نهاد باید آزادی اقتصادی را با محدودیت ایجاد کند. از همین رو بعد از سال ۱۹۳۰ به این طرف، مشاهده می کنید نهاد دولت جایگاه خودش را پیدا کرد است.

در اقتصاد مطلوب، پول باید تحت کنترل مناسب باشد. پول همین طوری نباید خلق بشود. یعنی اقتصاد رها نداریم.

انتخابات و اقتصاد

آزادی اقتصادی اصلاً معنی ندارد. همین الان شما بگوئید؛ آیا انگلستان و آلمان اقتصاد آزاد را پذیرفته اند؟ پاسخ قطعا بله است ولی کدام آزادی. هزار تا استاندارد گذاشته اند و می گویند که اگر این هزار استاندارد را رعایت کردی، می توانی کالای خود را در بازار لندن و بن بفروشی.

انتخابات و اقتصاد

در اقتصاد لیبرالیستی، آزادی تعریف جداگانه دارد و مدعی هستند انحصار را نمی پذیرند. شرایط رقابتی یکی از ویژگی هایی است که در اقتصاد به عنوان شرایط مطلوب مورد توجه قرار می گیرد.

در اقتصاد مطلوب، انتخابات باید چگونه باشد؟ در انتخابات انحصار نباید وجود داشته باشد. یعنی اینکه باید شرایطی فراهم شود تا انتخاب حکمران متناسب با شایسته سالاری باشد. همان طوری که در اقتصاد می گوییم؛ شرایط انحصاری بد است، در انتخابات نیز شرایط انحصاری خوب نیست، یعنی اگر به صورت انحصاری آدم هایی مطرح گردد که ویژگی های حکمران خوب را ندارند، این انتخاب مطلوب نخواهد بود.

اگر حزب یا تشکیلاتی کاندیدا معرفی کرد، باید آن کاندیدا با نوعی مدیریت درست؛ به جامعه معرفی بشوند، تا انتخاب افراد شایسته برای حکمرانی، توسط مردم رقم بخورد. پس ملاحظه می کنیم که انتخابات مدیریت شده، معنا دارد.

باز یکی از چیزهایی که ما از اقتصاد می توانیم بعنوان یک مولفه مدنظر داشته باشیم، اقتصاد زیر زمینی است. چرا اقتصاد زیر زمینی ممنوع است؟ به خاطر این که اقتصاد زیر زمینی تخصیص منابع را دچار مشکل می کند. هدف تولید کننده را تحت تأثیر قرار می دهد.

به همین جهت می گویند جلو قاچاق را بگیرید. همانطور که قاچاق در اقتصاد باید با آن مقابله شود، گروه های خلق الساعه را هم باید در انتخابات جلویش گرفته شود. اگر در انتخابات گروه های خلق الساعه ای داریم که انتخابات را مدیریت می کنند، این مثل همان قاچاق است. چطور قاچاق را در اقتصاد نمی پذیریم، گروه های خلق الساعه را هم در انتخابات نباید بپذیریم.

انتخابات و اقتصاد

شرایط مطلوب اقتصادی، به ما می گوید الگوی مطلوب انتخابات باید چگونه باشد. از این جا می توانیم بگوئیم رابطه از سمت اقتصاد به سمت انتخابات، مولفه هایی را  می دهد که براساس آن مولفه ها ما می توانیم یک انتخابات درست را تعریف کنیم.

برخی از محققان به بررسی تأثیر نهادها و تأثیر شرایط سیاسی و اجتماعی در انتخابات پرداخته اند. این دیدگاه ها اثر ساختارهای اقتصادی اجتماعی بر مشارکت شهروندان را بررسی نموده است. مثلاً نوع جنسیت افراد، در آمدشان، نژادشان، تحصیلاتشان و نظایر اینها. مطالعات دیگری روی شرایط و ویژگی های روحی و روانی افراد انجام شده است. هر یک از این دیدگاه ها بهتر است مورد بررسی و دقت قرار گیرد.

انتخابات و اقتصاد

نظریه دیگری با نام نظریه چرخه های اقتصادی انتخابات وجود دارد که خود سه مقوله دارد:

  • اثر وضعیت اقتصادی قبل از انتخابات بر نتیجه رأی مردم.

شرایط قبل از انتخابات مهم است. از قبیل: ثبات نرخ ارز و ثبات اقتصادی، این موارد خودبخود به طور مستقیم در رأی مردم تأثیر به سزایی دارد.

  • تعیین زمان انتخابات بر اساس چرخه های انتخابات است.

یعنی در چه زمانی از چرخه های اقتصادی باید انتخابات برگزار کنیم.

  • ایجاد چرخه های اقتصادی مثبت توسط تصمیم گیران قبل از برگزاری انتخابات است.

انتخابات و اقتصاد

در واقع می توان یک جریان، چرخه مثبتی را قبل از انتخابات ایجاد کرد.

نکته دیگر سیاست های حزبی است. مخصوصاً کشور ایران که نقش دولت بالاست. کسانی که دولت را به دست می گیرند، تأثیرشان در سیاست خیلی گسترده تر می شود. در کشورهای توسعه یافته، بخش خصوصیش قوی است و ممکن است مردم زیاد انگیزه ای برای انتخابات نداشته باشند، ولی در کشورهای نظیر کشور ایران، تمام جریان و شأنیت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی مردم با این انتخابات گره می خورد. لذا در صورت عدم مشارکت، بیشترین ضرر از انتخابات متوجه مردم می شود. و بالعکس، آن حزب و جریانی که حاکم می شود، تأثیر خیلی بالا و بسزایی از انتخابات می پذیرد. امروزه مقوله انتخابات، از بحث فضای مجازی اصلاً نمی تواند، دور باشد و این به عنوان یک متغیر تأثیرگذار، اثرات خودش را خواهد گذاشت.

با گذشت ایام متغیرهایی که مطرح می شود دارای ماهیت متفاوتی است. به همین خاطر همراه با هر بحثی که در این نشست ها انجام می شود، باید همراه با یک پیوست فضای مجازی باشد. در این خصوص بحث های جدی مطرح است و در کشور  هم کارهای خوبی انجام شده است. مثلاً نوعی آینده پژوهی اقتصاد فضای مجازی در کشور انجام شده و این موضوع دنبال شده که در بیست سال آینده وضعیت اقتصادی چگونه خواهد بود. سازمان ها و نهادها از چه ماهیت جدیدی برخوردار خواهند بود. لذا در این بررسی ها حتماً باید تهیه پیوست فضای مجازی و اقتصاد فضای مجازی مد نظر باشد.

انتخابات و اقتصاد

جمع بندی و نتیجه گیری:

در پایان این نشست تخصصی، جمع بندی مباحث مطروحه توسط دبیر بخش اقتصادی سایت راهبرد ملی، به شرح زیر ارائه گردید:

  • تلاش مسئولین در خصوص اعتماد سازی بین مردم به عنوان یکی از پایه های مهم مشارکت مردم در انتخابات.
  • توجیه و تاکید به احزاب و گروه های فعال سیاسی جهت معرفی کاندیداهای صاحب صلاحیت و دارای تجربه و تخصص های اقتصادی.
  • جلوگیری از بروز و حضور گرو های خلق الساعه سیاسی در عرصه انتخابات.
  • تلاش مسئولین و نهادهای اقتصادی برای ایجاد چرخه های مثبت اقتصادی در مقطع زمانی قبل از انتخابات.
  • تاکید بر نقش بسیار تاثیرگذار فضای مجازی در عرصه های اقتصاد و انتخابات.
  • اهمیت موضع گیری اقتصادی کاندیداها ( در قالب شعارها) با توجه به شرایط اقتصادی کشور، در ایجاد انگیزه و مشارکت مردم در انتخاب.
  • هشدار در خصوص جلوگیری از بروز فساد اقتصادی در عرصه انتخابات و جلوگیری از جریان زدگی سیاسی در مصوبات پارلمانی.
  • ضرورت فعالیت رسانه ای گسترده در خصوص ارتقاء بینش و آگاهی مردم به منظور انتخاب کاندیداهای اصلح و توانمند مورد نیاز کشور.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.