سیاسی و روابط بین الملل

آمریکا و برنامه موشکی ایران-۱

گروه سیاست خارجی موسسه فرهیختگان طی یادداشتی به موضوع چگونگی موضع گیری های آمریکا علیه سیستم دفاع موشکی ایران پرداخته است. قسمت اول به دلایل مخالفت آمریکا با برنامه موشکی ج.ا.ا اختصاص دارد.

۲۱ اسفند ۱۳۹۷ ۰۹:۵۳

تامین امنیت ملی فلسفه پیدایی دولت و یکی از مباحث اصولی و پایه روابط‌ بین‌الملل است. هر دولتی در نظام بین‌الملل از گزینه‌های ممکن و متناسب با مقدورات و تهدیدات امنیتی خویش برای این منظور استفاده می‌کند. محیط امنیتی ایران در غرب آسیا با توجه به خصومت آمریکا با ماهیت استقلال خواهی این کشور، اعمال بی‌سابقه‌ترین تحریم‌های یکجانبه و بین‌المللی در حوزه‌های مختلف از جمله فن‌آوری پیشرفته و نظامی، وجود ده‌ها پایگاه نظامی دشمن با بی‌سابقه‌ترین دوران بی‌ثباتی خود در تاریخ روبرو است. دولت ج.ا.ا باتوجه به عبرت تاریخی جنگ موشکی علیه شهرهای بی‌دفاع و سکوت توأم با حمایت غرب از متجاوز در دوران دفاع مقدس و آنارشی حاکم بر نظام بین‌الملل، راهبرد سامانه دفاع موشکی دانش پایه بومی را جایگزین ضعف نیروی هوایی نه چندان مدرن خویش در دکترین دفاعی خود قرار داده‌ است. این راهبرد از طرف غرب و به ویژه آمریکا از دهه ۹۰ قرن بیستم بر خلاف دکترین دفاعی ج.ا.ا با ماهیت تهاجمی تعریف گردیده، و با مخالفت‌های عملی و کلامی آنها روبرو شده است.

کنش واحدهای سیاسی در عرصه بین‌الملل، واکنشی به ادراک آنها از رویدادها و وقایع در قالب تهدیدات و فرصت‌ها در محیط امنیتی‌شان است. برنامه موشکی ج.ا.ا در منظومه فکری و ادراکی دولتمردان آمریکایی نیز در این چهارچوب قابل فهم و ادراک است. مخالفت و اقدامات خصومت‌آمیز دولتمردان آمریکایی طی دو سال گذشته نسبت به قبل با شدت و حدت بیشتری طرح و عملیاتی و پیگیری می‌شود. به‌طوریکه پمپئو وزیر خارجه آمریکا در ماه دسامبر ۲۰۱۸، جلسه شورای امنیت سازمان ملل را با موضوع موشکی ج.ا.ا ریاست نمود. اقدام مذکور بیانگر آغازی با جدیت و عزم آمریکا ترامپی در راستای امنیتی‌سازی موشکی ج.ا.ا است[۱]. لذا فهم و درک علت و دلایل اصلی مخالفت آنها با برنامه موشکی ج.ا.ا، به مسئله‌ای مهم برای تدارک تمهیدات لازم به منظور خنثی‌سازی و مقابله با مواضع و اقدامات غیر عقلایی طرف مقابل یک ضرورت است. تبیین این مسئله هدف اصلی این نوشتار می‌باشد، که به شرح زیر بیان گردیده است.

دلایل مخالفت با برنامه موشکی ج.ا.ا

برنامه موشکی ج.ا.ا در مواضع دولتمردان و اسناد ملی آمریکا به عنوان تهدیدی علیه آمریکا و متحدان منطقه‌ای این کشور تعریف می‌شود[۲]. پیوند محکمی بین درک و فهم مقامات آمریکایی از برنامه موشکی ج.ا.ا با برنامه هسته‌ای وجود دارد. علاوه بر این، از منظر آنها، برنامه‌های مذکور نقش بنیادین در تغییر «موازنه قدرت» در منطقه به نفع ایران و به ضرر اسرائیل متحد استرتژیک آمریکا داشته و خواهد داشت. اهم دلایل آنها به شرح زیر است:

  1. در اسناد دفاعی و امنیت ملی آمریکا از «حفظ برتری استراتژیک» رژیم صهیونیستی با عنوان «برتری کیفی نظامی[۳]» یاد می‌شود. «حفظ برتری استراتژیک» رژیم صهیونیستی از دوران ریاست جمهوری «لیندون جانسون» در اسناد امنیت ملی آمریکا نهادینه شده است. لذا هر گونه تغییر در موازنه قدرت در منطقه به ضرر این رژیم را غیر قابل قبول ارزیابی می‌کنند[۴].
  2. تامین امنیت رژیم صهیونیستی در دکترین‌های رؤسای جمهور آمریکا همواره به عنوان یک تعهد راهبردی این کشور تلقی گردیده است. در منظومه فکری آنها «اسرائیل تنها تکیه‌گاه و تنها دولت دارای نظام لیبرالی در منطقه خاورمیانه است و در نتیجه، حفظ بقای آن جزو منافع حیاتی ایالات متحده آمریکاست.[۵]»
  3. در دستگاه سیاست خارجی آمریکا، برنامه موشکی ایران مکمل و مرتبط با برنامه هسته‌ای ادراک می‌شود. این پیوند در آمریکای ترامپی، از همبستگی بیشتری بیان می‌شود. در گزارش برآورد اطلاعات ملی آمریکا در سال ۲۰۱۷، در خصوص برنامه موشکی ایران آمده است: «اگر ایران تصمیم به ساخت سلاح هسته‌ای بگیرد، استفاده از فن‌آوری پرتاپ موشک‌های بالستیک قطعی‌ترین روشی است که از آن استفاده خواهد شد. این گزارش معتقد است که موشک‌های بالستیک ایران به طور ذاتی توانایی پرتاپ سلاح‌های کشتار جمعی را داراست و تهران دارای بزرگترین زرادخانه موشک‌های بالستیک در خاورمیانه است. تمایل تهران برای بازدارندگی در مقابل آمریکا احتمالا باعث ورود این کشور به حوزه موشک‌های دوربرد قاره پیما می‌شود.[۶]»
  4. شورای اطلاعات ملی آمریکا در گزارش خود در سال ۱۹۹۹ در خصوص موشک‌های قاره پیمای ایران ابراز نگرانی کرد و گفت: «ایران احتمالا بتواند در کمتر از یک دهه و با کمک فن‌آوری روسیه موشک قاره پیما آزمایش نماید.[۷]»
  5. رابرت والپل از مقامات ارشد اطلاعات ملی آمریکا در سپتامبر سال ۲۰۰۰ در نشست کمیته فرعی امنیت ملی سیاست خارجی سنا گفت: «احتمال دارد ایران بتواند قبل از سال ۲۰۱۰ یک موشک فضاپیما آزمایش کند که در آن صورت می‌تواند خاک ایالات متحده را تهدید نماید.[۸]»
  6. کنگره آمریکا در دهه ۹۰ قوانین و مصوباتی در خصوص برنامه موشکی ایران تصویب نمود. از جمله تشکیل کمیسیون موشک‌های دوربرد دونالد رامسفلید و مصوبه آن مبنی بر رصد تحولات موشکهای دوربرد در سطح جهانی از جمله ایران است. علاوه بر لزوم گزارش سالانه پنتاگون از سال ۲۰۰۰ در خصوص تهدید سلاح‌های کشتار جمعی علیه آمریکا در سراسر جهان، کنگره در سال ۲۰۱۰، با تصویب قانون تحریم‌های جامع ایران، موسوم به CISADA دولت آمریکا را ملزم نمود که گزارش دوره‌ای و روزآمد در خصوص سلاح‌های کشتار جمعی و متعارف ایران از جمله موشک‌های دوربرد این کشور به کنگره ارائه نماید. جیمز کلاپر مدیر اطلاعات ملی وقت آمریکا در گزارش ارزیابی تهدیدهای جهانی در فوریه ۲۰۱۶ به کنگره آورده است که «پیشرفت ایران در زمینه موشک‌های فضاپیما – همراه با تمایل این کشور برای بازدارندگی در مقابل آمریکا و متحدین این کشور- ابزارها و انگیزه‌های لازم را برای تولید «موشک‌های بالستیک دوربردتر[۹]» می‌دهد.[۱۰]» همچنین ژنرال «وینسنت استوارت» رئیس آژانس اطلاعاتی پنتاگون به همراه مدیر وقت اطلاعات ملی آمریکا در کمیته مذکور حضور داشت، گفت:«ایران آشکارا اعلام کرده است که قصد دارد موشک فضاپیمای سیمرغ را پرتاب نماید که می‌تواند یک نوع موشک بالستیک قاره پیما باشد.[۱۱]»
  7. برخی از مقامات سابق و استراتژیست‌های واقع‌گرای آمریکایی نظیر کیسینجر از زوایای بنیادی‌تری نسبت به توانایی هسته‌ای ج.ا.ا احساس تهدید می‌کنند و مدعی‌اند که نیت واقعی ایران تغییر نظم موجود جهانی است. او در سال ۲۰۱۵ می‌نویسد:« در حکومت آیت‌الله‌ها سیاست رویارویی با غرب، بر سر دادن امتیازات علمی و فنی یا فرمول‌های مذاکراتی نیست، بلکه بر سر نظم جهانی است» از نظر او « در قلب پیشرفت‌های علمی و فن‌آوری ایران، تغییر نظم بین‌المللی قرار دارد.[۱۲]»
  8. پمپئو وزیر خارجه آمریکا، برنامه‌ریزی ایران برای پرتاپ فضایی محکوم کرد و آن را اقدامی در راستای بی‌ثبات‌سازی منطقه، تحریک‌آمیز و ناقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت خواند. وی در ادامه افزود: چنانچه ایران سه پرتاپ فضایی خود را انجام دهد با تحریم‌های جدیدی از سوی آمریکا مواجه خواهد شد. پرتاب‌کننده ماهواره‌بر و فن‌آوری آن است که در موشک‌های قاره‌پیما استفاده می‌شود و توان هدف قرار دادن سرزمین اصلی آمریکا دارد. وی مدعی شد که ده عضو دیگر شورای امنیت در خصوص نگرانی آمریکا در باره برنامه موشکی ایران با این کشور هم نظر هستند. برخی از تحلیل‌گران نیز معتقدند که نظر کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان نسبت به گذشته در خصوص برنامه موشکی ایران تغییر کرده و به نظر آمریکا نزدیک‌تر شده است[۱۳].
  9. در بخش نخست سند «بازنگری دفاع موشکی [۱۴]۲۰۱۹» پنتاگون ارزیابی خود از برنامه موشکی ایران به این نحو صورت بندی کرده است: «ایران نفوذ آمریکا در خاورمیانه را اصلی‌ترین مانع در برابر هدفش برای تبدیل شدن به قدرت مسلط در منطقه ارزیابی می‌کند. یکی از ابزارهای اصلی ایران برای اعمال قدرت و توسل به اقدامات قهری، زراردخانه موشکی این کشور است که وجه مشخصه آن، افزایش شمارگان، دقت، برد و کشندگی موشک‌های خود است. … تمایل ایران برای داشتن موازنه راهبردی در برابر آمریکا می‌تواند این کشور را به سمت تصاحب موشک‌های قاره‌پیما سوق دهد و پیشرفت‌هایش در برنامه فضایی می‌تواند مسیر دستیابی به موشک‌های قاره‌پیما را کوتاه کند، در این صورت ایران توانایی حمله به خاک اصلی آمریکا را خواهد داشت. به همین دلیل در پی توسعه برنامه فضایی و دستیابی به موشک های بالستیک قاره پیما است». علاوه بر این «ایران با اشاعه فن‌آوری موشکی به تروریست‌ها قطعنامه ۲۲۳۱شورای امنیت را نقض کرده است. برنامه موشکی ایران و کره‌شمالی نگرانی اصلی آمریکا را تشکیل می‌دهند(MDR,2019:2-3).»

 

ادامه دارد…

[۱]. Emily Birnbaum,” UN Security Council to meet over Iran missile test”, The Hill. December 4, 2018. Available at: https://thehill.con/policy/defense/419654-un-security-council-to-meet-over-iran-missile-test.

[۲] . در سند «بازنگری دفاع موشکی ۲۰۱۹» کشورهای روسیه، چین، ایران و کره شمالی به عنوان تهدیدی علیه سرزمین، نیروهای امریکایی و متحدان این کشور تعریف شده‌اند.

[۳] . Qualitative Military Edge (QME).

[۴] . ما حضور نظامی خود در منطقه (غرب آسیا) را برای حمایت از امریکا و متحدین خود در مقابل حملات تروریستی و حفظ موازنه قدرت مطلوب منطقه‌ای ضروری می‌دانیم. ما به شرکای خود برای دستیابی به دفاع موشکی عملیاتی و دیگر توانایی‌ها جهت دفاع بهتر در مقابل تهدیدهای موشکی فعال کمک می‌کنیم و با آنها برای خنثی‌سازی تحرکات مخرب ایران در منطقه همکاری می‌کنیم.(Trump,2017:50)

[۵] . Bush w. George, ”the National Security Strategy of the United States of America, March 2006, p.50.

[۶] .Daniel R. Coats, Director of National Intelligence, Worldwide Threat Assessment of the US Intelligence Community, Senate Select Committee on Intelligence, May 11, 2017.

[۷] . National Intelligence Council, Foreign Missile Developments and the Ballistic Missile Threat to the United States Through 2015,(September 1999).

[۸] . Bob Walpole, National Intelligence Council, Prepared Testimony before the Senate Governmental Affairs Committee Hearing: Iran’s Arms Proliferation,(September 21,2000).

[۹] . ICBM.

[۱۰] . Clapper R. James, Director of National Intelligence Council, Worldwide Threat Assessment of the US Intelligence Community, Seenate Select Committee on Intelligence, (February 9, 2016). Available at: https://www.dni.gov/files/documents/SASC_Unclssified_2016_ATA_SFR_Final.pdf

[۱۱] . Ibid.

[۱۲] .Henry Kissinger,” World Order”, Chapter4: The United States And Iran: Approaches to Order, USA, NY: Penguin Books, 2014. P.159.

[۱۳] . See, Rebecca Kheel, “Pompeo Warns Iran against Space Launches”, (Jan 3,2019). At available: http://thehill.com/policy/defense/423674-pompeo-warnes-iran-against-space-launches and Pamela Falk, “ Pompeo blasts Iran at the U.N over ballistic missile program,(Dec 12, 2018). At available: https//www.cbsnews.com/news/pompeo-blasts-iran-over-ballistic-missile-program-at-the-united-nations/

[۱۴] . Missile Defense Review (MDR),(2019), Office of The Secretary of Defense.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.