انتخابات مجلس عراق

در کشور عراق بعد از سقوط صدام، نظام پارلمانی برقرار شد. به این معنی که انتخاب رئیس جمهور، نخست وزیر، رئیس مجلس، فرماندهان عالی نظامی، سفرا، استانداران، وزراء و… توسط پارلمان (مجلس) تعیین می شوند. از این جهت، انتخابات مجلس در عراق اهمیت ویژه‌ای دارد و مهمترین اتفاق سیاسی این کشور محسوب می‌شود.

انتخابات مجلس عراق که در آبان ماه 1404 برگزار شد، از حساسیت ویژه‌ای نسبت به ادوار گذشته برخوردار بود. از این رو، شرایط از هرجهت برای مقامات سیاسی عراق بسیار پیچیده وبرای کشورهای همسایه و قدرت‌های حاضر در منطقه‌ بسیار حائز اهمیت بود. به‌گونه‌ای که همه جریان‌های سیاسی داخل و خارج از عراق، جمهوری اسلامی ایران، گروه‌های معارض و حتی آمریکا، انگلیس و اسرائیل همه به‌طور جدی درحال ایفای نقش و تأثیرگذاری بر این دور از انتخابات بودند.

نقش کشورهای همسایه، قدرت‌های منطقه و احزاب سیاسی به  انتخابات عراق

نقش آمریکا و متحدان اروپایی و عربی:

 در انتخابات مجلس عراق، آمریکا و صهیونیست ها با این راهبرد وارد صحنه شده بودند تا از یک سو بین جریان های شیعی و گروه‌های سیاسی همسو با جبهه مقاومت انشقاق ایجاد کنند و از سوی دیگر جریان‌های اهل سنت را نسبت به شیعیان عراق تحریک و ظرفیت آن‌ها را به سمت جریان‌های غربگرا  در انتخابات سوق دهند. لذا، با همین رویکرد بود که  قبل از انتخابات، وزیر جنگ آمریکا در تهدیدی آشکار به وزیر دفاع عراق گفته بود که بعد از انتخابات نسبت به حذف فیزیکی رهبران مقاومت اقدام خواهد کرد.

نقش جریانات داخلی غیر همسو با جبهه مقاومت

ائتلاف السیاده یکی از جریانات غیر همسو با مقاومت در طیف اهل سنت به رهبری خمیس خنجر است. این جریان از حامیان بعثی ها و داعش است و از سردمداران معترضین محسوب می‌شود. آقای مشهدانی رئیس فعلی مجلس عراق نیز که نسبت به  جمهوری اسلامی ایران ابراز دوستی می‌کند، ائتلاف السیاده را پذیرفت و با خمیس خنجر هم پیمان شد.

نقش جریان صدر:

مقتدا صدر در همه انتخابات ها نقش موازنه را بازی می‌کرد، اما این بار موضع متفاوتی داشت و دانسته یا ندانسته در زمین آمریکا و صهیونیست‌ها و اکراد تجزیه‌طلب بازی ‌می‌کرد.

مقتدا صدر در عین حال که رسماً شرکت در انتخابات را تحریم کرده بود، از طرفدارانش خواسته بود در خانه بمانند و رأی ندهند. هدف وی از این اقدام، همراهی با آمریکا برای افزایش فشار بر جریانات شیعی خصوصا گروه های مقاومت عراق بود که نتوانند در انتخابات مجلس رای مناسبی بدست آورند.

نقش گروه‌های کردی عراق:

در اقلیم کردستان عراق می‌توان گفت که جریان کردی علی‌رغم برخی تعاملاتی که با جمهوری اسلامی دارند، ولی در روند کلی انتخابات، فعالیت آن‌ها کم و بیش همسو با اهداف آمریکا، مقابله با ائتلاف جبهۀ مقاومت و پیشی گرفتن از طوایف اهل سنت جریان داشت.

وضعیت طوایف اهل سنت عراق:

در بارۀ طوایف و قبایل اهل سنت عراق باید گفت که برخلاف برخی تحریکات و وعده‌ها از سوی گروههای لیبرال و علی‌رغم پاره‌ای اختلافات درونی و اهدافی که آمریکا از اهل سنت انتظار داشت،  نسبت به انتخابات مجلس رویکرد مناسبی اتخاذ کردند. در واقع، شخصیت ها و افراد موجّهی در میان اهل سنت بودند که شرایط را در این انتخابات علیه اهداف آمریکا و صهیونیست‌ها رقم زدند.

راهبرد جمهوری اسلامی ایران در انتخابات عراق

برخلاف گروههای معارض و بازیگران سیاسی حاضر در عراق و منظقه که تلاش می‌کردند نتایج انتخابات را به نفع خود رقم بزنند، اما راهبرد جمهوری اسلامی ایران مشخصاً این بود که اکثریت پارلمان بگونه‌ای شگل گیرد که امنیت و یکپارچگی عراق در برابر آمریکا و اسرائیل و هم‌پیمانان اروپایی آن‌ها  به مخاطره نیفتد و جریان مقاومت نیز تضعیف نشود. بر این اساس، رویکرد جمهوری اسلامی ایران بر این قرار گرفت که به هرشکل ممکن احزاب و جریان های مدافع استقلال و تمامیت ارضی عراق را به مشارکت حداکثری ترغیت نماید تا نتیجۀ انتخابات، موجب بی‌ثباتی سیاسی و تضعیف امنیت ملی عراق نشود.

درچنین شرایطی، برآوردهای قبل از انتخابات نشان می‌داد که آقای السودانی به دلیل عملکرد خوبی که در پست نخست‌وزیری دارد، دارای مقبولیت است و رای خوبی می‌تواند به دست آورد. بعد از وی آقای نوری المالکی و دولت قانون بود که افکار عمومی عراق او را فردی مقتدر می داند. پس از نوری المالکی، جریان های مقبول عراق، از جمله آقایان عامری، سید عمار حکیم و… قرار داشتند که بر اساس تلاش های سیاسی و انتخاباتی می‌توانستند جایگاه خود را بالا ببرند.

جمعبندی:

1. تهدیدات مداوم آمریکا و اسرائیل برای هدف قرار دادن گروه‌ها و شخصیت های جهادی در عراق بسیار جدی تلقی می‌شد.
2. ائتلاف آمریکا و دولت های عربی با صرف هزینه‌های هنگفت تلاش می کردند حمایت شیعیان و اهل سنت را جلب کنند و از ظرفیت طایفه‌ای مردم که بسیار هم مایه امیدواری آن‌ها بود در راستای اهداف انتخاباتی خود استفاده کنند.
3. آمریکا در تلاش بود که از صندوق آرای این انتخابات، بتواند نخست وزیر، رئیس جمهور و رئیس مجلس مورد نظر خود را انتخاب کنند.
4. آمریکا در حالیکه فضای رسانه‌ای و مجازی عراق را در اختیار داشت، نهایت تلاش خود را به‌کار بست تا افکارعمومی را در جهت اهداف و منافع خویش مدیریت نماید.
5. بازیگران منطقه ای (ترکیه، عربستان سعودی، امارات و…) نیز عملا علیه منافع و امنیت ملی عراق فعالیت می کردند و بیشتر از همیشه در جهت منافع آمریکا و رژیم صهیونی بودند.
6. جریان های شیعه نسبتا منسجم بودند. اما مسئله تحریم انتخابات توسط مقتدی صدر بسیار مهم بود و بیم آن می‌رفت که جمعیت کمتری از شیعیان در انتخابات شرکت کنند.

نتیجه انتخابات:

در انتخابات عراق، علی‌رغم سنگ‌اندازی‌ آمریکا و متحدان عربی و اروپایی‌ و  بر خلاف پیش‌بینی‌ آن‌ها مشارکت مردم بسیار هوشمندانه و بالاتر از دور قبل بود و آمار رأی دهندگان از 44 درصد به 56 درصد افزایش یافت. (از 21 میلیون دریافت‌کنندۀ کارت انتخابات، 12 میلیون نفر آراء خود را به صندوق ریختند).

کرسی‌های مکتسبه گروه‌های مهم عراق در مجلس به ترتیب زیر است:

1. گروههای شیعی و ائتلاف‌های حامی جبهه مقاومت با 188 کرسی.
2. احزاب، گروهها و طوایف اهل سنت با 75 کرسی.
3. احزاب وگروههای کردی 62 کرسی
4. اقلیت‌های دینی، سایرگروه‌ها و نامزدهای انفرادی عراق، مابقی کرسی‌ها

از دستاوردهای مهم این انتخابات عدم دستیابی تشرینی ها (لبیرال ها) به کرسی‌های مجلس بود که عملا از جریان انتخابات خارج شدند.