اقلیم کردستان با برگزاری همه پرسی جدایی اقلیم از خاک عراق عملا دست به بازکردن زخمی کهنه زد که بنابه سیاست های استعماری بعد از جنگ جهانی اول با تقسیم امپراطوری عثمانی بر تن کشورهای اسلامی زده شد.
هرچند این اقدام در شرایط کنونی که داعش در حال نابودی کامل بوده و انتظار می رفت عراق جنگ زده یک دوره آرامش را به خود ببیند، عملی غیر عادی و احتمالا با تحریک رژیم غاصب صهیونیستی برای دور نگهداشتن اذعان از موضوع فلسطین تصور خواهد شد. اما جدایی خواهی اقلیم کردستان با شعار قوم گرایی کردی ریشه در یک جریان تاریخی در منطقه داشته که اقوام کرد برای سهم خواهی مبارزات خود در منطقه علیه استعمار و سپس امتیاز گیری قومی، در مقایسه با اقوام ترک و عرب در طول تاریخ دارد و اتفاقی تازه نمی باشد.
اتفاقی که در طی دهه های اخیر نخبگان کرد را وادار به همراه کردن جمعی از مردم کرد با شعار جدایی طلبی در چهار کشور ترکیه ، عراق ، سوریه و ایران، با شعار قوم گرایی کرده و از آنجا که تاکنون با مقابله و برخورد جدی دولت های مرکزی این کشورها همیشه روبرو بوده اند سیاست کشمکش و درگیری نظامی را اتخاذ کرده و نشان دادند به هیچ وجه نیز حاضر به کوتاه امدن نیستند .
گرفتن امتیازات اقتصادی و فرهنگی از دولت های مرکزی که عمدتا مبتنی بر قوانین اساسی در این کشورها بوده است نیز آنان را قانع برای دست برداشتن از شعار جدایی طلبی نکرده است و بر سراین نوع لجاجت سیاسی، تاکنون هزینه های سنگینی از جان و مال خرج کرده اند که عمدتا از جیب توده های محروم و مستضعف مردم و قوم کرد بوده است.
مواضع ناهمگنون قدرت های دنیا و بازیگران منطقه ایی در گذشته و تا کنون در خصوص رفتارهای سیاسی نخبگان کرد هم کمکی به خواباندن این تنش منطقه ایی نکرده است و انتظار می رود درآینده نزدیک هم چنین اتفاقی صورت نگیرد.
به نظر می رسد برای درمان این زخم کهنه نبایستی بیش از آنچه هست راه مبالغه و افراط در پیش گرفت لذا باید ضمن پرهیز از هرگونه اقدام و واکنش احساسی ، از اقدامات عجولانه خود داری کرد و فضای عقل و منطق را بر رفتارهای سیاسی حاکم نمود .
برای روبرو شدن با این چالش سیاسی در منطقه که اکنون بدست مسعود بارزانی بر منطقه تحمیل شده و مورد حمایت رژیم غاصب صهیونیستی نیز قرار گرفته است، راه کارهای زیر پیشنهاد می گردد:
- موجودیت قوم کرد؛ عینی بوده و واقعیتی است پذیرفتنی و باید آن را در چهار چوب ماهیت تمامی قوم ها و نژاد ها پذیرفت و تمامی حکومت ها بایستی بدان تنها در چهار چوب قوانین ملی و اساسی و هم تراز با سایر اقوام به صورت رسمی احترام بگذارند .
- تفکیک اقدامات افراطی برخی نخبگان سیاسی کرد از جمله مسعود بارزانی از سایر نخبگان کرد بایستی در دستور کار قرار گرفته و سایر نخبگان سیاسی کردی را که با اقدامات افراطی بارزانی مخالف هستند را به صحنه بازی کشاند.
- هرچند اقدامات نظامی و امنیتی ممکن است یکی از راه حل های مقابله با افراط گری های بارزانی باشد ولی بایستی آن را فقط به عنوان یک گزینه بر روی میز دانست و به عنوان اولویت مطرح نکرد . زیرا خسارات جانی و مالی اقدامات نظامی در گام اول ، تنها مردم محروم کرد را از آنچه تاکنون هست محروم تر خواهد نمود .
- تشکیل تیم های مذاکره کننده دو جانبه و چند جانبه با حضور تمامی بازیگران منطقه ایی و اجتناب از تکثیر این بازیگران در سطح بین المللی
- تمرکز در سیاست گذاری و تصمیم گیری داخلی و پرهیز از انعکاس نظرات و سیاست های غیر همسو با موضوع جدایی اقلیم کردستان
- اتخاذ مواضع سیاسی رسمی باید همسو با نظرات و سیاست های دولت مرکزی در عراق باشد. این اقدام دست کشورها را در مجامع بین المللی برای دفاع از حق حاکمیت دولت مرکزی عراق و منافع ملی باز خواهد گذاشت.
- مسئولان اقلیم کردستان برای یکبار و برای همیشه بایستی متوجه گردند حاکمیت آنان در چهار چوب قانون اساسی عراق شناخته شده و راه اندازی اینگونه همه پرسی ها یعنی پایان دادن به عمر سیاسی آنان . از این رو ضروری است که تمامی کشورهای همسایه فقط مناسبات و روابط اقتصادی و فرهنگی خود با اقلیم کردستان را به حالت تعلیق در آورده و تنها از طریق دولت مرکزی عراق اقدام کنند.
- فشارهای سیاسی و اقتصادی بر اقلیم کردستان در چنین شرایطی امری اجتناب ناپذیر خواهد بود و این موضوع باعث گسترش فقر و محرومیت بر مردم کرد خواهد شد. دولت مرکزی عراق و دولت های همسایه باید برای پرهیز از هرگونه فشار بر مردم کرد، تمهیدات ضروری را اتخاذ کرده و از این طریق راه نفوذ مظلومیت نمایی از سوی نخبگان افراطی کرد در سطح بین المللی را مسدود کنند.
- تقویت نظامی و امنیتی مرزهای مشترک با اقلیم کرد در اولویت باید قرار گیرد تا راه های رخنه عناصر فرصت طلب کرد و غیر کرد به این اقلیم که به عمدتا برای تشدید آتش جدایی طلبی صورت خواهد گرفت، بسته شود.
- انجام اقدامات وسیع دیپلماتیک به خصوص اخذ مصوبه شورای امنیت سازمان ملل به منظور حمایت های بین المللی در حفظ یکپارچگی عراق و در چهار چوب مرزهای شناخته شده فعلی .
مجید بهمنی
1396/7/4