توسط :
فیلترینگ یا مسدودسازی (blocking)، یا بستن (Shutting down) و سانسورکردن (Censorship) عبارت است از :
جلوگیری از تولید و انتشار محتوا یا برقراری ارتباطات نامطلوب یا غیرمجاز در فضای مجازی دو نقص به همراه دارد:
- فیلترینگ یا مسدودسازی بیشازحد(Over blocking) که همواره محدودیتهای ناخواستهای را به کاربران تحمیل میکند.
- فیلترینگ یا مسدودسازی کمتر از حد(Under blocking) به دلیل عدم پوشش موردنظر، عواقبی خلاف اهداف فیلترینگ، در پی دارد.
مجریان فیلترینگ یا مسدودسازی به دلیل دو نقص فوق همواره از سوی سیاستگزاران و حاکمان به کمکاری یا عدم انجام وظایف محکوم میشوند و از سوی مردم و کسبوکارها نیز با ایجاد محدودیت بیش از حد نیاز در معرض اعتراض و انتقاد قرار میگیرند.
فیلترینگ یا مسدودسازی و کنترل محتوا،
گرچه معایب و تبعات منفی دارد لکن به دلیل مزایای غیر قابلانکار آن،
به پدیدهای جهانی تبدیل شده و امری ضروری و مهم برای هر حاکمیت است.
همه کشورهای دنیا در سطوح مختلف این کار را انجام میدهند.
در صورت نداشتن کنترل بر ارتباطات و محتوا در فضای مجازی،
علاوه بر مشکلات داخلی، فضای سایبر کشور ناامن و جولانگاه مجرمان سایبری داخلی و خارجی میشود
و قطعاً واکنشهای بینالمللی را نیز در پی خواهد داشت.
مطالب پایهای این گزارش از منابع خارجی و بهخصوص غربی به دست آمده است
که نشانگر سطحی از فیلترینگ است که جامعه جهانی به آن معتقد و در حال پیادهسازی آنهاست
و شرط لازم و ضروری برای الکترونیکی کردن کارها تأمین امنیت بستر تبادل ارتباطات و نگهداری از اطلاعات است.
مفروضات
با این مفروضات که :
- حجم ترافیک اینترنت در سال 2020 بیش از 95 برابر سال 2005 خواهد شد؛
- تعداد دستگاههای متصل به شبکه سه برابر، بیشتر از جمعیت جهان خواهد بود؛
- اینترنت به پدیدهای تأثیرگذار بر همه ابعاد زندگی، کسب و کار و حاکمیتها تبدیلشده است.
پس به هر اندازه که فضای مجازی در زندگی و کسب و کار مردم و حاکمیتها نفوذ بیشتری داشته باشد،
اهمیت ارتباطات و محتوای درون آن بیشتر میشود و تأثیرگذاری آن، بر سه عامل فوق بیشتر خواهد شد.
درنتیجه، ارتباطات و محتوای نامطلوب اثر مخربتری بر عوامل فوق خواهند داشت.
لذا امروز کنترل ارتباطات و محتوای فضای مجازی، دغدغهای جدی برای مردم و حاکمیت ها
و در بر گیرنده مولفههای زیر است:
1) ایجاد زیرساختهای لازم برای تولید و حفظ محتوای مطلوب و مجاز؛
2) برقراری و حفظ ارتباطات مطلوب و مجاز و اطمینان از جابجایی درست آن؛
3) جلوگیری از تولید و انتشار محتوای نامطلوب یا برقراری ارتباطات نامطلوب و غیرمجاز؛
در این گزارش انواع روش های فیلترینگ، معایب و مزایای هر روش، مطالعه تطبیقی با سایر کشورها،
موضوعاتی و معیارهای فیلترینگ و فیلتر کردن های آمریکا علیه ایران و در نهایت به چند پیشنهاد راهبردی پرداخته شده است.
روشهای فیلترینگ یا مسدودسازی
روشهای فراوانی برای فیلترینگ وجود دارد که رایجترین آنها عبارتاند از:
1ـ فیلترینگ مبتنی بر آدرس IP یا پروتکل:
در این روش دستگاهی در شبکه قرار داده میشود که براساس آدرس IP و برنامههای کاربردی خاص عمل فیلترینگ یا مسدودسازی را انجام میدهد،
بهعنوان مثال کلیه اتصالات مربوط به یک آدرسIP شامل یک شماره 12رقمی(32 بیتی ) که هر سه رقم با یک نقطه از هم جدا میشوند مانند(255.196.123.222) یا یک پروتکل مسدود میشود.
اشکال این روش این است که تمام ارتباطات یک آدرس(IP) قطع میشود، چون روی یک آدرس یا پروتکل ممکن است هم ارتباطات و محتوای مفید و هم غیرمفید و مضر وجود داشته باشد که همگی باهم مسدود می شوند.
یعنی مطالب مفیدی که نباید مسدود شوند هم مسدود می شود.
2ـ مسدودسازی مبتنی بر URL :
این روش (URL) نام دارد و محل یک تارنما را مشخص می کند و به کاربر اجازه میدهد بهجای تایپ آدرس IPکه یکرشته عدد چهار قسمتی است یک عنوان مانند sanjesh.ir را در نوار آدرس درج نماید.
در این روش فیلترینگ یا مسدودسازی که نیاز به افزودن تجهیزات خاص به شبکه است، ارتباط با یک سایت یا صفحه ی خاص مسدود میشود.
این روش، روشی رایجی است و در مسدودسازی دسترسی به یک دسته کامل از اطلاعات موفق است و دقت بیشتری در مقایسه با فیلترینگ IP یا پروتکل دارد و با تغییر یا توسعه IP قادر به دورزدن نخواهد بود.
اشکال این روش این است که همانند روش فیلترینگ IPبهجای مسدودسازی محتوای نامطلوب، همچنان ظرف محتوا هدف گرفته میشود.
3ـ فیلترینگ مبتنی بر DNS:
DNSسامانه ای است که نام دامنه ها را به شماره IP مربوطه نسبت می دهد، قابلیت مسدودسازی RLها و حتی دامنهها را ایجاد میکند و معمولاً در فیلترینگهای با مقاصد حاکمیتی و تحریمی به کار میرود.
در این روش به قرار دادن تجهیزات خارجی در شبکه نیازی نیست.
نقایص این روش این است که اولاً در غیر موارد حاکمیتی و تحریمی دقت کم دارد و اصطلاحاً Over Block به وجود می آید و ثانیاً برای محتوای توزیعشده مانند بلاکچین و ارتباطات Peer-to-Peer مناسب نیست.
4ـ مسدودسازی مبتنی بر DPI :
در پروتکل ارتباطات اینترنت اطلاعات بهصورت بسته های کوچک به نام پکت(حداقل20 و حداکثر 65535 بایت) مبادله می شود.
در این روش که دقیق ترین نوع فیلترینگ یا مسدودسازی است محتوای تکتک پکتها، کنترل و بازرسیشده و اگر محتوای نامطلوب داشته باشد، حذف میشود.
بدیهی است برای این کار نیاز به تجهیزات اضافی، پردازشهای سنگین، الگوریتمهای پیچیده و هوش مصنوعی است تا در مسیر عبور اطلاعات قرار گیرد که بر اساس یک کلمه کلیدی یا محتواهایی مثل نام فایل، فیلترینگ انجام شود.
در این روش دسترسی مسدود نمیشود و تنها بخشهای نامطلوب محتوی، حذف میشوند و پذیرفتهترین روش در جوامع است.
5ـ فیلترینگ مبتنی بر پلتفرم:
سکو یا پلتفرم صاحب اصلی سرویس است که سخت افزار و نرم افزار سرویس را بهطور کامل در اختیار دارد و می تواند سیاست های کنترل محتوا را از مبداً اعمال نماید.
در این روش، حاکمیت، دارندگان پلتفرمهای مختلف را موظف به فیلترینگ یا مسدودسازی ارتباطات و محتوای غیرمجاز میکند.
این روش از دقیقترین و کمهزینهترین نوع فیلترینگ است. از آنجا که هنگام ارائه سرویس، تعهداتی از کاربران گرفته میشود، یکی از پذیرفتهترین روشهاست.
کشورهایی که پلتفرمهای جهانی ارائه میکنند، میتوانند مقررات خود را برجهان تحمیل کنند، صاحبان پلتفرم میتوانند استفاده از رمز را ممنوع کرده و همه محتوا و ارتباطات را نظارت و کنترل کنند.
کشورهایی که خدمات فضای مجازی را از پلتفرمهای خارجی میگیرند، نیاز به هماهنگی با کشورهای دارنده پلتفرم دارند و نباید با قوانین آن کشور مغایرت داشته باشد.
به عبارتی اگر دارنده پلتفرم در کشور دیگری باشد به دلیل روابط سیاسی شاید نتوان بهراحتی سیاست های کنترل محتوا را از آنها درخواست نمود.
در قسمت بعد نمونه هایی از فیلترینگ یا مسدودسازی در سایر کشورها از جمله مصر، فرانسه، استرالیا و کانادا و فیلترینگ گسترده در آمریکا و علیه ایران و معایب و مزایای فیلترینگ آمده و به همراه نتیجه گیری پیشنهاداتی در اتخاذ رویکردهای مناسب خصوص موضوع فیلترینگ ارائه می گردد.
ادامه دارد….
