سیاسی و روابط بین الملل

بحران سوریه؛ سیاست ها و رویکردهای بازیگران (کردها)-۲

نقش اکراد عراق ، سوریه و ترکیه در بحران سوریه موضوع این گزارش است.

۶ مهر ۱۳۹۸ ۰۹:۱۴

 مقدمه :

در  قسمت اول این یادداشت به موضوع نقش  ترکیه  در بحران سال های  اخیر در  سوریه پرداخته شد و د رادامه به  نقش  کردهای  سوری و ترکیه در این بحران می پردازیم.

ب : کردها و بحران سوریه:

اکراد سوریه با استفاده از ظرفیتهای بحران در سوریه توانستند در سال ۲۰۱۶ فدرال دمکراتیک شمال سوریه را اعلام نمایند و سپس نامش را به اداره حکم ذاتی تبدیل کردند. آنها با استفاده از ضعف و غیاب دولت و ارتش سوریه در مناطق کردی و به بهانه مبارزه با داعش و ارتباط با کشورهای مختلف  اقدام به سازماندهی نظامی و تهیه سلاح های نیمه سنگین نموده و تجارب بزرگی در مبارزه با داعش کسب نمایند.

آمریکا و کشورهای غربی به پرونده اکراد به عنوان ابزاری مؤثر در مدیریت چهار کشور سوریه، عراق، ترکیه و ج.ا.ا نگاه می­کنند. حمایت از اکراد سوریه و عراق و کمک به تکمیل روند اقلیم سازی کردها در شمال سوریه، در تحولات آینده مورد تأکید کشورهای غربی خواهد بود.

این رویکرد در تعارض کامل با راهبرد ترکیه در سوریه قراردارد و این موضوع بر روابط این کشور با کشورهای هم­پیمان در ناتو  اثر گذاشته است .

بحران سوریه با ورود بازیگران بین المللی و منطقه­ای به این کشور­­، کردهای سوریه را تشویق نمود تا با استفاده از اهرمهای سیاسی، قومی و نژادی خود، و حمایت گروه­ها و کشورهای استکباری، اهداف درازمدت تشکیل دولت کردی را دنبال نمایند. کردها پس از بحران سوریه توانستند ۳ منطقه خود مختار را در مناطق تحت سیطره خود برپا نمایند و با آزادی تل ابیض (بین جزیره و کوبانی) توانستند دامنه نفوذ خود را  به سمت غرب سوریه(بین اعزاز و جرابلس و محل استقرار ائتلاف ضد سوریه) گسترش دهند و طرابلس را اشغال کنند و با تسلط بر عفرین درشمال غرب، کوبانی در شمال و منطقه جزیره در شمال شرق سوریه زنگ خطر را برای تشکیل دولت کردستان در شمال سوریه به صدا درآورند.

اقدامات بازیگران صحنه مسائل کردی در سوریه:  

  1. اقدامات آمریکا در قبال کردهای سوریه: کردها که از سال ۲۰۱۱ الی ۲۰۱۳ میلادی مطالبات سیاسی خود را در قالب تظاهرات و بیانیه ابراز می­کردند با ورود حزبpyd وابسته به پ­ک­ک به سوریه، و شرکت در عملیات نظامی علیه داعش و گروه­های تحت حمایت ترکیه در کوبالی، خودمختاری را شعار خویش قرار دادند. پس از بمباران حسکه توسط هواپیماهای سوری، با امریکائیها هم­پیمان شدند و با دریافت سلاح های سنگین آمریکائی، از حمایت جدی آمریکائیها برخوردار شدند و دامنه نفوذ خود را تا استان دیرالزور و رقه گسترش دادند. هم اکنون آمریکائی­ها بیش از ۲۰ پایگاه نظامی در مناطق کردی تاسیس کرده و نیروهایشان را در آنجا مستقر نموده­اند.
  2. ترکیه به شدت نگران برخورد دوگانه متحدان خود با گروه های کرد از جمله تحول در ساختا، افزایش ظرفیت های جریان کردی در منطقه، گشایش دفتر آنها در امارات و کمک تسلیحاتی آمریکا به این گروه­هاست.

اقدامات ترکیه علیه کردهای سوریه :

اردوغان در مخالفت با گسترش نفوذ کردها در مناطق نزدیک به ترکیه، سال ۲۰۱۶ در عملیات “درع الفرات” به مثلث جرابلس، اعزاز و الباب دسترسی پیدا کرد و در مارس ۲۰۱۷ در عملیات “شاخه زیتون” به عفرین دست یافت. این امر سبب گردید امریکائیها عکس العمل نشان دهند و اردوغان در نشست با ترامپ سال ۲۰۱۷ م به شدت نسبت به حمایت آمریکائیها از کردها، عکس العمل نشان دهد و آن را مخالف پیمانهای بین المللی دانست. لذا متعاقبا امریکائیها اعلان کردند در کنار ترکیه و علیه نیروهای  پ­ک­ک خواهند جنگید. عکس العمل ترکیه و از طرفی دیگر همراهی ترکیه با روسیه و ایران و تشدید اختلافات میان دو کشور پس از کودتا سبب گردید جیمز جفری  نماینده وزارت امور خارجه آمریکادر امور سوریه در مورخ ۱/۳/۹۸ در کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا اعلام نماید: راهبرد ما در سوریه پایان بخشیدن به درگیریها و خروج نیروهای ایران از سوریه است و کردهای سوریه نباید منتظر حمایت آمریکا از ایجاد منطقه مستقل کردی در سوریه باشند. این اظهارات عکس العمل کردها را در پی داشت و صالح مسلم یکی از رهبران کردی برای خوش خدمتی به امریکائیها اعلان کرد: روسیه مسئول ناکامی کردهای سوریه در کسب خود مختاری است و لذا آنها  روی ماندن آمریکا و حمایت از کردها حساب می کنند. تشدید اختلافات میان ترکیه و امریکا در مسئله حمایت از اکراد سوریه به آنجا رسید که آمریکائیها اعلان نمایند در صورت حمله ترکیه به مناطق کردی اقتصاد ترکیه را نابود خواهند کرد.

الهام احد رئیس شورای دمکراتیک سوریه (مسد) نیز هدف ترکیه را حصار عفرین و انضام آن به ترکیه دانست و از آمریکائیها خواستار حمایت بیشتر شد.

چرخش در دیدگاه های عبدالله اوجلان در دیدار با وکلایش درنوروز در  ۲۰۱۳ به یکی از نکات جنجال برانگیز در تصمیم رهبران کردی سوریه برای نقش آفرینی در سوریه تبدیل شد وی در ارتباط با موضوع کردی در سوریه بر محورهای ذیل تآکید نموده است:

  • تاکید بر خروج نیروهای پ ک ک از ترکیه
  • تآکید بر گفتگوی دمکراتیک و توسل به عقل، سیاست و فرهنگ
  • دوری از مخاصمه و جنگ و تآکید بر حل مسالمت آمیز مسائل کردهای سوریه

این در  حالی است که در طول ۴۰ سال گذشته تاکنون ۴۰٫۰۰۰ نفر از شهروندان کردی دردرگیریها با ترکیه کشته شده­اند­ و توصیه های اوجلان بیانگر عقب نشینی اشکار پ­ک­ک از فعالیتهای نظامی­اش در سوریه است . سران کردی مستقر در قندیل به شدت با این بیانیه اوجلان مخالفت کردند و آن را به نفع دولت ترکیه و بیانگر همکاری اوجلان با ترکیه دانستند و معتقدند این امر دست ترکیه را در سرکوب کردها باز می­گذارد.

چالشها:

  • وجود اقوام مختلف دیگر در مناطق کردی سوریه، امکان رسیدن به تفاهم برای تشکیل دولت کردی را با مشکل مواجه می­کند.
  • نداشتن امتداد جغرافیایی یکپارچه در مناطق کردی شمال، شرق و غرب سوریه و وجود سایر اقوام در میان آنها
  • صحرائی بودن منطقه کردی موجب تسریع در تسلط دولت بر این منطقه است در حالی که در کشورهایی مثل ایران و عراق مناطق کردی در ارتفاعات قرار گرفته­اند. این ویژگی سبب گردید ترکیه در دو عملیات غصن و درع زیتون براحتی بر مناطق کردی تسلط یابد.
  • ضعف در پرداختن به ساخت وساز مسادل زیربنایی مناطق کردی و کمبود امکانات اقتصادی. این در حالی است که در طول بحران، کمکهای دریافتی آنها درزمینه نظامی و تسلیحات بوده و کمکی به رشد اقتصادی آنها نشده است.
  • بیرون راندن بسیاری از ساکنین بومی غیر کردی از مناطق تحت تسلط کردها در طول دوران بحران، چهره همزیستی مسالمت­آمیز اکراد سوریه را با دیگران تخریب کرده و موجب اعتراض سازمانهای انساندوستانه غربی نیز گردید.
  • هماهنگی موجود میان کشورهای همجوار مخالف در برابر موضوع استقلال مناطق کردی سوریه .
  • حمایت کشورهای غربی از کردهای سوریه نیز یکی از چالشهای سؤال برانگیزی است که موجب زیر سؤال رفتن سیاستهای کردهای سوریه شده است.  
  • حساسیت ترکیه نسبت به روابط حزب کارگران کردستان وابسته به اوجلان با دیگر احزاب کردی در منطقه
  • از طرفی دیگر اختلافات میان احزاب کردی و نداشتن تجربه فعالیتهای مدنی و اجتماعی نیز یکی از چالشهای اکراد ترکیه برای ایفای نقش اصلی خود میباشد.

نتیجه :

  • مناطق تحت نفوذ اکراد در شمال و شرق سوریه درآینده صحنه درگیری و بحرانهای مختلف باشد خواهد بود زیرا ترکیه  نسبت به مناطق مرزی خود به شدت  اعلام نگرانی می کند.
  • اکراد سوریه حمایت کامل امریکائیها را نقطه عطفی در تاریخ منطقه برای تشکیل دولت فدرال کردی و مقابله با تهدیدات ترکیه و سوریه می­ دانستند (هرچند با خروج آمریکا از این مناطق و تنها گذاشتن اکراد در برابر ترکیه، این دیدگاه شدیدا مورد تزلزل قرار گرفت). آنها همچنین باز گذاشتن خط مذاکرات با سوریه را در صورت هر گونه شکستی درطرحهای آمریکایی، نقطه عطفی در روابط خود با سوری ها میدانند.
  • “ترکیه با تصرف عفرین و حملات مکرر توپخانه­ای و تسلیح و آماده سازی هزاران جنگجوی ارتش آزاد سوریه برای حمله به ی پ گ و استقرار نیرو در مرزهایش با کردهای سوریه،مخالفت خود را با حمایت امریکا از اکراد سوریه اعلان نمود “. [۱]

 

ادامه دارد…..

[۱] “تطلعات اکراد سوریه و محوریه الدور الترکی- مرکز الفکر الاستراتیجی- مطهر صفاری “

یک دیدگاه برای “بحران سوریه؛ سیاست ها و رویکردهای بازیگران (کردها)-۲

  1. حمایت از اکراد در برابر تجاوز بیکانگان در هر یک از چهار کشور و حمایت از دولت مرکزی در برابر خیزش هر یک از گروههای کردی باید سیاست رسمی ایران و توصیه به بردباری و همکاری امنیتی با کشورهایی که درگیر بحران مرزی هستند باید از سیاستهای چهار کشور باشد در غیر اینصورت دومینوی مطالبه و خیزش را نمیتوان در کشورهای دیگر پیش بینی کرد لذا ایران باید در جسارت ترکیه بشدت مخالقت کند چون به یقین به ضرر چهار کشور است و در مقابل کمک کند تا خلع سلاح اکراد از حسکه تا منهی الیه کردی سوریه را از سلاحهای سنگین ورنیمه سنگین تا انحلال ارتش کردی را با برنامه تضمین نماید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.